Cách Nhận Biết Vật Liệu Cách Nhiệt Đạt Chuẩn Chống Cháy

Năm 2023, một vụ cháy nhà xưởng tại Bình Dương lan rộng trong vòng chưa đầy 15 phút. Nguyên nhân được xác định: vật liệu cách nhiệt trên mái không đạt chuẩn chống cháy, bắt lửa và dẫn lửa nhanh. Vật liệu cách nhiệt kém chất lượng không chỉ làm mất hiệu quả cách nhiệt mà còn biến công trình thành mồi lửa. 

Bài viết này Remak sẽ hướng dẫn các bạn cách nhận biết vật liệu cách nhiệt có thực sự đạt chuẩn chống cháy trước khi bạn ký hợp đồng mua hàng.

 

Trước hết ta cần hiểu các tiêu chuẩn phân loại mức độ chống cháy của vật liệu.

Tại Việt Nam, QCVN 06:2022/BXD (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy) là văn bản pháp lý bắt buộc. Tuy nhiên, phần lớn vật liệu cách nhiệt nhập khẩu và cao cấp trên thị trường được kiểm định theo tiêu chuẩn châu Âu EN 13501-1, vốn chi tiết và được công nhận rộng rãi hơn.

Theo EN 13501-1, vật liệu được phân thành các cấp từ A1 đến F:

Cấp A1 là cấp cao nhất vật liệu không cháy, không góp nhiệt vào đám cháy. Đại diện tiêu biểu: bông khoáng Rockwool, bê tông, gạch, thủy tinh.

Cấp A2 thực tế không cháy, góp nhiệt không đáng kể. Một số loại bông khoáng mật độ thấp hơn hoặc sản phẩm composite rơi vào cấp này.

Cấp B và C vật liệu cháy hạn chế, khó bắt lửa, tốc độ lan lửa chậm. Nhiều loại XPS và EPS (có phụ gia chống cháy) (FR grade) đạt cấp này.

Cấp E và F vật liệu dễ cháy: EPS tiêu chuẩn không có phụ gia chống cháy thường rơi vào đây. Đây là nhóm cần tránh hoàn toàn trong công trình nhà xưởng, kho hàng, và các tòa nhà có yêu cầu PCCC.

Ngoài cấp phản ứng cháy, tiêu chuẩn còn có hai chỉ số phụ quan trọng: s (smoke – mức độ sinh khói, từ s1 đến s3) và d (droplets – mức độ nhỏ giọt vật liệu cháy, từ d0 đến d2). Vật liệu lý tưởng cho công trình công nghiệp nên đạt A1 hoặc tối thiểu B-s1,d0.

Rockwool được sản xuất từ đá bazan và xỉ lò cao nung chảy, kéo thành sợi về bản chất là vật liệu vô cơ, không dễ cháy. Cấp phản ứng cháy đạt A1 theo EN 13501-1, chịu nhiệt đến 1000°C mà không mất cấu trúc. Đây là lý do Rockwool được chỉ định bắt buộc trong các công trình yêu cầu giờ chịu lửa cao như kho hóa chất, nhà máy dược phẩm, tòa nhà cao tầng.

Tuy nhiên, có một lưu ý quan trọng: lớp phủ bề mặt của Rockwool (giấy kraft, lưới thủy tinh, màng nhôm) có thể cháy, dù lõi bông không cháy. Khi mua, cần xác nhận cấp chống cháy của sản phẩm hoàn chỉnh, không chỉ của lõi bông.

XPS tiêu chuẩn là vật liệu hữu cơ, dễ cháy. Tuy nhiên, dòng XPS FR (Fire Retardant) được bổ sung phụ gia chống cháy trong quá trình sản xuất, có thể đạt cấp B-s2,d0 hoặc C-s3,d0 theo EN 13501-1 đủ điều kiện cho nhiều ứng dụng công nghiệp không yêu cầu cấp A1.

Điểm cần nhớ: XPS FR làm chậm quá trình bắt lửa và lan lửa, nhưng vẫn cháy khi tiếp xúc với nguồn nhiệt đủ lớn và đủ lâu. Không nên dùng XPS (kể cả loại FR) tại các khu vực có nguy cơ cháy cao hoặc yêu cầu vật liệu không cháy tuyệt đối.

EPS tiêu chuẩn dễ cháy và sinh khói độc, thường chỉ đạt cấp E hoặc F. Dòng EPS có phụ gia chống cháy (EPS-FR) cải thiện lên cấp B hoặc C, nhưng vẫn thua xa Rockwool về khả năng chống cháy. Trong các công trình nhà xưởng, kho hàng, EPS không phải lựa chọn ưu tiên khi có yêu cầu PCCC nghiêm ngặt.

Đây là bước quan trọng nhất và cũng dễ bị bỏ qua nhất.

Yêu cầu nhà cung cấp xuất trình: Chứng chỉ kiểm định theo EN 13501-1 hoặc TCVN tương đương, do phòng thí nghiệm được công nhận cấp (tại Việt Nam: Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng IBST, hoặc các phòng lab quốc tế được accredit). Chứng chỉ phải ghi rõ tên sản phẩm, mã hàng, độ dày được kiểm định, và cấp phản ứng cháy đạt được.

Kiểm tra tính nhất quán: Cấp chống cháy trên chứng chỉ phải khớp với cấp in trên bao bì và catalog. Nếu catalog ghi “A1” nhưng chứng chỉ ghi “B-s2,d2” đây là dấu hiệu đỏ cần làm rõ ngay.

Lưu ý về phạm vi áp dụng của chứng chỉ: Chứng chỉ chỉ có giá trị cho đúng sản phẩm được kiểm định (độ dày, mật độ, lớp phủ). Cùng một nhãn hiệu Rockwool nhưng khác độ dày hoặc khác lớp phủ bề mặt có thể có kết quả kiểm định khác nhau.

Dù không thể thay thế chứng chỉ kiểm định, một số kiểm tra đơn giản có thể giúp phát hiện vật liệu kém chất lượng ngay tại hiện trường.

Với bông khoáng Rockwool: Lấy một miếng nhỏ và đưa gần ngọn lửa bật lửa. Bông khoáng đạt chuẩn sẽ không bắt lửa, sợi bông có thể đổi màu nhẹ hoặc nóng đỏ nhưng không cháy thành ngọn. Nếu bắt lửa ngay và cháy lan đó không phải Rockwool chất lượng.

Với XPS/EPS: Bẻ một mảnh nhỏ và đốt thử. XPS/EPS tiêu chuẩn (không FR) sẽ bắt lửa nhanh, chảy nhỏ giọt, và tạo ra khói đen dày. XPS FR sẽ tự tắt sau khi rời khỏi nguồn lửa (hiện tượng self-extinguishing). Nếu sản phẩm được quảng cáo là FR nhưng tiếp tục cháy sau khi rời lửa đây là hàng kém chất lượng hoặc không đúng chủng loại.

Kiểm tra nhãn mác và bao bì: Sản phẩm đạt chuẩn sẽ in rõ mã sản phẩm, tên nhà sản xuất, cấp phản ứng cháy, và số lô sản xuất. Sản phẩm không có đầy đủ thông tin này cần yêu cầu giải trình trước khi nhận hàng.

Một số tình huống thực tế cần đặc biệt thận trọng: nhà cung cấp không có chứng chỉ kiểm định hoặc chỉ có chứng chỉ nội bộ không do bên thứ ba cấp; giá thấp bất thường so với mặt bằng thị trường (Rockwool A1 chính hãng có giá thành nhất định, không thể rẻ hơn EPS thông thường nhiều); sản phẩm không có nhãn mác rõ ràng hoặc nhãn mác khác với hóa đơn; và chứng chỉ được cấp cho sản phẩm khác độ dày hoặc khác mã hàng so với hàng thực giao.

Vật liệu cách nhiệt đạt chuẩn chống cháy không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là yêu cầu pháp lý và an toàn tính mạng. Để nhận biết đúng, cần nắm hệ thống phân cấp EN 13501-1, yêu cầu chứng chỉ do bên thứ ba kiểm định, đối chiếu thông tin trên chứng chỉ với hàng thực giao, và hiểu rõ từng loại vật liệu phù hợp với yêu cầu công trình nào.

Rockwool là lựa chọn an toàn nhất cho công trình yêu cầu không cháy tuyệt đối. XPS FR là giải pháp trung gian cho các ứng dụng cần cân bằng giữa chống cháy và chi phí. EPS không nên dùng trong môi trường có nguy cơ cháy cao.

Remak phân phối bông khoáng Rockwool, XPS FR và các dòng vật liệu cách nhiệt công nghiệp có đầy đủ chứng chỉ kiểm định theo EN 13501-1 và QCVN. Đội ngũ kỹ thuật tư vấn miễn phí, giúp bạn chọn đúng vật liệu theo yêu cầu PCCC của từng công trình cụ thể.

📞 Hotline: 0938.993.665